nadnotecki serwis przyrodniczy
	Nadnoteckie Koło Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”
	strona główna • aktualności • obserwacje • foto-news • nadnotecka przyroda • o kole • działania artykuły • galeria • nasza oferta • sklepik • księga gości • sponsorzy • wolontariusze • linki

CHROŃMY STARE DRZEWA

Zachęcamy do wyszukiwania w okolicach swego miejsca zamieszkania starych drzew. Wiele z nich, mimo że osiągnęły już znaczne rozmiary, nie jest jeszcze objętych ochroną. Jednym ze sposobów ochrony drzew jest uznawanie ich za pomniki przyrody. Warto więc rozejrzeć się w okolicy domu, szkoły, miejsca pracy… Prezentujemy poradnik, który ułatwi ochronę drzew. Dzięki niemu każdy może pomóc chronić lokalną przyrodę!

1. Określenie gatunku

Pierwszym etapem jest określenie gatunku znalezionego drzewa. Najłatwiej to oczywiście zrobić przyglądając się dokładnie liściom, a także korze
i pokrojowi. Na rynku księgarskim dostępnych jest wiele publikacji, które ułatwią nam rozpoznanie gatunku.

2. Dokładne pomiary

Poniżej prezentujemy tabelkę, która jest bardzo pomocna przy wyszukiwaniu pomnikowych drzew. Tabelkę opracowano dla terenu całej Polski, a więc stanowi ona tylko orientacyjną wskazówkę (podane wymiary należy traktować jako przybliżone). Często drzewa o znacznie mniejszych rozmiarach mogą dla konkretnego regionu stanowić najstarsze, największe i stąd najcenniejsze okazy. Pomiaru obwodu i średnicy drzewa dokonuje się na wysokości tak zwanej pierśnicy, czyli 130 cm od powierzchni ziemi.

Propozycje minimalnych rozmiarów drzew, kwalifikujących je do uznania
za pomnik przyrody (wg rekomendacji PTOP „Salamandra”)

Gatunki drzew	Orientacyjne rozmiary
	obwód [cm]	średnica [cm]
cis pospolity, czeremcha pospolita, jałowiec zwyczajny, leszczyna pospolita, szakłak pospolity, wszystkie rodzime gatunki bzów i głogów	100	30
klon polny, sosna limba, wszystkie rodzime gatunki jarząbów oraz dzikie i zdziczałe drzewa z rodzajów: grusza, jabłoń, wiśnia i śliwa	150	45
grab zwyczajny, klon jawor, klon zwyczajny, topola osika, wszystkie rodzime gatunki brzóz, olch i wiązów	200	60
buk zwyczajny, jesion wyniosły, jodła pospolita, modrzew europejski (i polski), sosna zwyczajna, świerk pospolity, wszystkie rodzime gatunki dębów, lip i wierzb oraz gatunki obcego pochodzenia za wyjątkiem topól	300	90
topola biała, topola czarna oraz obce gatunki topól i ich mieszańce	400	120

Musimy się też upewnić, czy drzewo nie jest już objęte ochroną. Takie informacje można uzyskać w odpowiednich urzędach gmin oraz u wojewódzkiego konserwatora przyrody. Jeżeli drzewo nie jest pomnikiem przyrody, przystępujemy do przygotowania wniosku.

3. Przygotowanie wniosku

To najbardziej pracochłonna część naszych starań. Wniosek taki musi zawierać m.in. gatunek drzewa, jego wymiary (obwód, średnica, przybliżona wysokość itp.), stan zdrowotny drzewa oraz jak najwięcej informacji dotyczących położenia (dokładna lokalizacja, gmina, powiat, leśnictwo, obręb, numer działki i jej właściciel itp.). Podajemy też dane osoby, która sporządziła opis. Dobrze jest do takiego wniosku dołączyć zdjęcie, szkic na mapie oraz proponowaną nazwę obiektu,
a gdy to możliwe – także zgodę właściciela terenu na objęcie jego drzewa ochroną w formie pomnika przyrody.

We wniosku warto zaproponować obowiązujące zakazy. Zgodnie z ustawą, w stosunku do utworzonych pomników przyrody można wprowadzić różne zakazy, np.: ich niszczenia, uszkadzania lub przekształcania, uszkadzania i zanieczyszczania gleby, wylewanie gnojowicy lub zmieniania stosunków wodnych.

4. Wniosek kierujemy do odpowiedniego urzędu

Wnioski o uznanie za pomnik przyrody mogą składać zarówno osoby prywatne (fizyczne) jak i szkoły czy stowarzyszenia. O uznaniu drzewa za pomnik decyduje rada gminy, a jeśli tego nie zrobi, decyzję taką może także podjąć wojewoda. Wnioski adresowane do rady gminy najlepiej składać do urzędu gminy (np. do wydziału ochrony środowiska), a wnioski adresowane do wojewody – do odpowiedniego wojewódzkiego konserwatora przyrody.  

5.Cierpliwie czekamy…

Po złożeniu wniosku należy uzbroić się w cierpliwość. Takie sprawy niestety trwają dosyć długo. Warto co pewien czas sprawdzać w urzędzie postęp prac rejestracyjnych.