|
Nadnoteckie
Łęgi zajmują 17 tysięcy hektarów, położonych w byłym województwie pilskim. Porastają
je w większości torfowiska niskie pokryte zalewowymi łąkami, które nazywane
są łęgami. Niegdyś w silnie zabagnionej dolinie Noteci dominowały zarośla
łozy oraz lasy łęgowe wierzbowo-topolowe, których fragmenty, zbliżone do
naturalnych, zachowały się jeszcze koło śluz: Nowe, Lipica i Rosko. Taki
krajobraz można było zobaczyć tu do końca XVIII wieku. Zadrzewienia te były
jednak systematycznie likwidowane przez rozwijające się rolnictwo i
przekształcone w żyzne łąki łęgowe i pastwiska, które zajmowały kilkanaście
lat temu niemal 75 % powierzchni całej doliny. Obecnie na wielu łąkach
zaprzestano wypasu i uprawy i w efekcie te zarastają. Powodem tego jest
sytuacja w naszym rolnictwie, które staje się coraz mniej opłacalne. Obecnie
tysiące hektarów łąk, dawniej regularnie koszonych lub spasanych, zarasta
wysoką roślinnością, głównie trzciną i wierzbą, stając się mało atrakcyjne
dla ptaków.
Charakterystyczne dla nadnoteckiego krajobrazu są też szpalery
topól, które porastają niemal cały brzeg tej rzeki. W ostatnich latach drzewa
te są coraz częściej wycinane. Spotkać można również kserotermiczne murawy.
Do cennych pod względem przyrodniczym siedlisk należą też doły potorfowe,
które dziś porośnięte są roślinnością szuwarową, drzewami i krzewami. Duże kompleksy
torfiarek spotkać można m.in. koło Radolina, Jędrzejewa i Zofiowa.
|
|
|
|
|
Śródpolne wierzby to coraz rzadszy widok nad Notecią
|
Wiosenne rozlewiska
|
Dużym zagrożeniem jest wiosenne wypalenie łak
|
|
Fot. M. Maluśkiewicz
|
Fot. M. Maluśkiewicz
|
Fot. M. Maluśkiewicz
|
Niestety ilość mokradeł i bagien, z roku na rok maleje.
Łagodne zimy powodują, że Noteć wylewa zaledwie raz na kilka lat. Sytuację
pogorszyły również prowadzone w latach siedemdziesiątych prace melioracyjne.
Mimo tych wszystkich niekorzystnych zmian Noteć należy do najlepiej
zachowanych bagiennych dolin rzecznych w całej zachodniej Polsce. Z roku na
rok pojawia się jednak coraz więcej zagrożeń dla tego terenu.
Cenne zbiorowiska roślinne zanikają, a niszczenie naturalnych
siedlisk, spowodowane wypalaniem łąk, osuszaniem pastwisk i niekorzystnymi
tendencjami w rolnictwie, wpływa na drastyczny spadek liczebności ptaków nad
Notecią. Duży wpływ na awifaunę doliny Noteci ma gwałtowna ekspansja bobrów w
ostatnim dziesięcioleciu z wyraźnym nasileniem w ciągu ostatnich lat. Budując
tamy na rowach i kanałach melioracyjnych lub zatykając przepusty pod drogami
zwierzęta te powodują powstawanie niewielkich zastoisk i rozlewisk. Czasami
podtopieniu ulegają większe powierzchnie liczące nawet 20-30 ha. Podczas bardzo suchej wiosny w 2003
roku wszystkie rozlewiska i podtopienia w dolinie powstały właśnie na skutek
działania tych zwierząt.
Dolina Noteci i jej okolice bez wątpienia zasługują na naszą opiekę
i ochronę. Rejon ten, ze swoimi licznymi atrakcjami, może stać się celem
turystyki przyrodniczej. Jednak brak odpowiedniej reklamy oraz brak dobrej
infrastruktury turystycznej sprawia, że ten ciekawy teren jest nieco
zapomniany, a może jeszcze nieodkryty. Nie da się ukryć, że konieczne jest
przygotowanie dużego projektu ochrony doliny Noteci, który będzie korzystny
zarówno dla przyrody, jak i dla gospodarujących tutaj rolników. W
celu zachowania istniejących walorów przyrodniczych program ten musi powstać
jak najszybciej, gdyż obszar chronionego krajobrazu, na którym znajdują się
łęgi, nie jest wystarczającą formą ochrony. Naukowcy z Uniwersytetu im. A.
Mickiewicza w Poznaniu wnioskowali o utworzenie na tym odcinku doliny
Nadnoteckiego Parku Krajobrazowego. Jednak ich starania zakończyły się
niepowodzeniem.
|
